Wie altijd dacht dat Urkers vrije en onafhankelijke lieden waren geweest, kwam er op de Dag van de Urker Geschiedenis achter dat de werkelijkheid toch anders was. In een tot de nok toe gevulde Botterschuur vertelde historicus Anton Kos dat ook Urk een slavernijverleden kent. De Urker boeren waren onvrijen van beide geslachten.

Anton Kos deed onderzoek naar Nardinclant (het Gooi) dat net als Urk in het jaar 968 door graaf Wichman werd geschonken aan het stift Elten. De rechten over de landen van Urk waren al in de negende eeuw geschonken door de keizer als beloning voor het verdrijven van de Vikingen. Nadat graaf Wichman in 964 weduwnaar was geworden en een paar jaar later ook nog zijn enige zoon overleed, besloot hij het stift Elten te stichten met zijn jongste dochter Liutgard als abdis.

Elk jaar weer een spannend moment op de Dag van Urker Geschiedenis: wie krijgt de Cornelis de Vries-prijs voor een belangrijke bijdrage aan de Urker geschiedschrijving? Op 8 oktober 2022 ontving Meindert de Boer de oorkonde en schilderij uit handen van wethouder Freek Brouwer. 

Meindert de Boer (1945) staat bekend als de maker van de ‘kotterbijbel’. Vanuit de stuurhut van de UK 97 en later vanaf de wal werkte hij aan een compleet register van de Urker vloot. Dit resulteerde in twee lijvige werken: 50 jaar Urker visserschepen en De Urker vloot van toen. Misschien komt er zelfs nog wel een derde: eentje over historische botters.

Ook bewerkte en publiceerde Meindert ‘Het vissersleven van Jan de Boer’, de gebundelde herinneringen van zijn vader, Grote Jan, een bekend visserman. Hij publiceert regelmatig in het Urker Volksleven van de Vrienden van Urk.

De Stichting Urker Uitgaven bestaat dit jaar 40 jaar en geeft voor het eerst sinds 2014 weer een 'echt' boek uit: het stripboek 'Japien de Joode'. Dit jeugdboek gaat over een aangrijpend onderwerp: het lot van de familie Kropveld uit Urk, het enige Joodse gezin uit Flevoland dat in Sobibor is vermoord. Stichting Odulphus wist voldoende geld in te zamelen voor een lespakket en website voor scholen in de provincie, inclusief een stripverhaal. De presentatie vindt in september plaats. 

Door welke rampen is Urk getroffen? Zijn er nog sporen van het verdronken dorp Espelo op de Vormt terug te vinden? Deze vragen staan centraal op 8 oktober, de Dag van de Urker Geschiedenis. Naast interessante lezingen wordt Timmerschuur Hagendoorn/SCARF officieel geopend en het 40-jarig jubileum van Stichting Urker Uitgaven (SUU) gevierd.

De organisatie sluit dit jaar aan bij het landelijk thema van de Maand van de Geschiedenis, ‘Wat een ramp!’ Amateur-onderzoekers kammen de Vormt af naar sporen van het verdronken Espelo, inclusief de katholieke kerk die hier heeft gestaan. Op 8 oktober delen zij hun bevindingen.

Urk krijgt een bijzondere wandelroute: de dienstmeisjesroute. Onderzoekers Arjan Baarssen en Lucia de Vries werken naast een route ook aan lesbrieven voor lager en voortgezet onderwijs. “We willen dit bijzondere verhaal op een creatieve manier aan nieuwe generaties vertellen”, zeggen ze.

De dienstmeisjesroute begint bij het havenhoofd tegenover De Boet, waar de boot naar Enkhuizen aanmeerde. Een plek van verdriet en vreugde; hier namen de meisjes voor tenminste een half jaar afscheid en werden ze met Pinksteren en Kerst blij begroet. De wandeling leidt langs zeven vertelpunten, waar bezoekers in de verhalen van de dienstmeisjes duiken, zowel in tekst als audio.