Wethouder Freek Brouwer overhandigde op 13 september 2025, Monumentendag, Urks eerste Erfgoedpluim uit aan het gezin van Peter en Janneke Peters, eigenaren van Wijk 4 – 18. De voormalige woning en kantoor van Oliehandel De Boer is na een zorgvuldige restauratie omgebouwd tot een comfortabel woonhuis, met een authentieke, historische uitstraling.
De Erfgoedpluim is een initiatief van Stichting Erfgoed Urk (SEU) en Gemeente Urk. De pluim wordt jaarlijks op Monumentendag uitgereikt als waardering voor het goed beheren, restaureren en/of in stand houden van Urks ontroerend cultuurhistorisch erfgoed. De Pluim bestaat uit een tegel.
De familie Peters kocht het verwaarloosde pand op Wijk 4 – 18 in 2022 en koos voor een historiserende verbouwing. Dankzij een stalen constructie kon de gevel blijven staan. De voor- en achtergevel behielden hun uitstraling door oude stenen uit de zijmuur te hergebruiken. “We hebben met het hele gezin heel wat avonden stenen afgebikt”, vertelt Peters, die blij is met de waardering van gemeente, SEU en dorpsbewoners. “Ik verwacht dat meer huiseigenaren enthousiast gaan worden over het behouden of terugbrengen van historische details in het Oude Dorp.”
Locatie met rijk verleden
De jury noemt Wijk 4 – 18 ‘een locatie met een eeuwenoude geschiedenis en vele gezichten die dankzij de zorgvuldige verbouwing haar rijke verleden zichtbaar blijft uitdragen’. Al in de zestiende eeuw was hier een boerderij te vinden met – zo blijkt uit archeologische vondsten – welvarende eigenaren. Er zijn naast voornaam aardewerk namelijk veel zilveren munten gevonden. Ook werden eeuwenoude zwerfstenen die als omheining dienden aangetroffen en de fundering van een oud huisje.
Rond 1910 lieten Hendrik en Grietje de Boer op de plek van een eenvoudige visserswoning een deftig woonhuis met klokgevel en houten kroonlijst bouwen. Hendrik was behalve postbode ook schoenmaker, handelsagent en oliehandelaar.
Hoewel de muren deels bleven staan, kreeg de locatie rond 1930 een totaal nieuw aanzicht: twee gespiegelde woningen, nr a en b, met elk een eigen voordeur, onder een plat dak en karakteristieke gevel met fraaie ornamenten. De linkerhelft diende als woning en grossierderij, de rechterhelft als tankstation. Voor de deur verschenen benzinepompen.
De vier visserswoningen die op het pleintje achter het pand te vinden waren werden in de Jaren 60 onbewoonbaar verklaard en een voor een afgebroken. Het pleintje werd nu een parkeerplaats.
Zoon Gerrit bouwde het bedrijf in die periode uit; de olie die eerst met handkar en bakfiets werd bezorgd, werd nu per vrachtwagen en olieboot vervoerd. In 1989 verhuisde het benzinestation naar het Westwal, en is nu in handen van kleinzoon Gerlof.
Nadat het pand als bruidswinkel en onderdak voor arbeidsmigranten was gebruikt, werd door de toenmalige eigenaar een ingrijpend plan gepresenteerd: een welnesscentrum met vijf vakantieappartementen. Door aanhoudend protest van buurtbewoners ging het niet door.
Anno 2025 is Wijk 4 – 18 opnieuw tot leven gekomen. Peter en Janneke Peters hebben het prachtig verbouwde pand ingericht als woning en schuur; ook hun kinderen Jurgen, Jacobus, Rianne, Cornelis, Louwrens en Dineke zich hier helemaal thuis.
De Erfgoedpluim vloeit voort uit het Urker Pareltjes-rapport van SEU. De stichting pleit voor een betere bescherming van Urks historisch ontroerende erfgoed. “Het behoud van deze ‘Urker Pareltjes’ helpt de unieke cultuur en geschiedenis van het voormalig eiland te bewaren en de lokale identiteit te versterken”, aldus de stichting.
Foto onderschrift: Wethouder Freek Brouwer overhandigt de tegel van de Erfgoedpluim uit aan familie Peters, samen met met Lucia de Vries (links) en Henk Kapitein (rechts) van SEU (foto Het Urkerland)